EO-directeur Ad de Boer maakt goed duidelijk hoe verschillend en gedacht blijft worden over de toekomst van het publieke bestel. Van één centraal geleide organisatie tot alle macht bij de individuele omroepen. Zelf staan hij en zijn omroep er ergens tussenin, maar dat geeft hem geen prettig gevoel.
Lees verder >> voor zijn column.Lees zijn column.

Door een vergadering van de stuurgroep die het onderzoek naar efficiencyverbetering in het tv-productieproces bij de publieke omroepen aanstuurt, mis ik het overleg van A-omroepen over het fameuze Tienpuntenplan over de toekomst van het publieke bestel.
Ik heb rond dit soort projecten en plannen de laatste tijd regelmatig het gevoel dat we als EO in geen enkel hokje passen. We hebben niets met de ‘nationale omroep’-achtige ideeën die her en der in Hilversum rondwaren. Maar evenmin worden we enthousiast van restauratief overkomende plannen van omroepverenigingen die echt op alle terreinen – van programmaproductie tot bestelbesturing – hun stempel willen blijven drukken.
Ook persoonlijk voel ik me de laatste tijd soms wat ongemakkelijk. Ik ben erg betrokken bij plannen als de Nieuwe Werkwijze en Bedrijfsmatig Werken die ons als omroepen, ieder voor zich en gezamenlijk, helpen om beter te doen wat we moeten doen: de ambities die voortvloeien uit onze maatschappelijke opdracht waarmaken in schema’s en programma’s en niet in vrijblijvendheid laten verwateren; daarop stevig sturen, ook met de toedeling en besteding van budgetten; van elkaar leren, hoe het programmaproductieproces efficiënter kan, zodat we tegen lagere kosten dezelfde of meer kwaliteit kunnen leveren. Ik vind dat soort projecten die de afgelopen jaren door de Raad van Bestuur zijn geïnitieerd, levensnoodzakelijk voor de publieke omroep en werk er graag aan mee.
Tegelijkertijd vraag ik me de laatste weken wel eens af, voor welk gebouw ik eigenlijk de palen aan het slaan ben. Ik ben erg voor een besluitvaardige netdirectie per tv-net, bestaande uit de netcoördinator en de omroepdirecteuren, waarvan de eerste over programmering en profilering de knopen hakt, en heb er met anderen de nodige plannen voor uitgedacht, maar ik ben tegelijk vuurbang dat het doorschiet naar één directeur/hoofdredacteur per net met inhoudelijke zeggenschap over de EO-programma’s.
Ik ben erg voor stevige efficiencyslagen in de bedrijfsvoering en programmaproductie, maar zie ook het risico dat dat doorschiet naar een door de Raad van Bestuur bepleite integratie van omroepbedrijven, waardoor de EO-directie zijn eigen programmamakers niet meer kan aansturen, de levenslijn tussen medewerkers en omroepmissie naar de knoppen gaat en na een paar jaar ook de interne pluriformiteit een stille dood is gestorven.
Die kant moet het wat mij betreft niet op, en dat lukt volgens mij alleen, als we ons als omroepen concentreren en dus terugtrekken op onze core business: programma’s maken die dicht bij het hart van ons missie liggen en daar dan ook eigen baas over blijven!

Volgens mij gaat het in de Hilversumse en Haagse discussies van de komende maanden om deze vragen: Zetten we als omroepen het beeld neer dat we alles willen behouden wat we nu hebben? Dan is er een dikke kans dat we alles zullen verliezen.
Of gaan we ons concentreren op die dingen waarmee we ons echt van elkaar kunnen onderscheiden en dus de unieke waarde van ons bestel zichtbaar maken, en laten we de rest vallen? Dan zullen we wellicht dat wat wezenlijk is en dicht bij het hart van onze missies ligt, kunnen behouden.
Ofwel, liever eigen baas en dus jezelf blijven op een kleiner speelveld (niet meer als omroepen alle programmagenres doen, maar ons concentreren op de genres waarbinnen we ons in mens- en maatschappijvisie echt van elkaar kunt onderscheiden; alleen programma’s maken en niet meer met de handen aan het bestelstuur zitten) dan het hele programmatische en organisatorische speelveld willen blijven bespelen, maar daar vervolgens (vanzelf of gedwongen via bedrijfsintegratie of verenigingsfusie) vervagen en dus vervangbaar worden.

Met een variatie op een bijbelwoord: Wie alles (inclusief dat wat verder van je missie weg ligt) wil behouden, zal alles verliezen. Maar wie bereid is om dat wat er minder toe doet, prijs te geven, zal dat wat echt wezenlijk is, kunnen behouden. En er straks nog een digitale wereld op de koop toe bij krijgen.