Volgens staatssecretaris Medy van der Laan moet de publieke omroep zich beperken tot beperken tot nieuws, sport, cultuur, opinievorming en educatie. Puur amusement is verboden en voorbehouden aan de commerciële zenders.
Maar haar plan roept vragen op over de definitie van ‘puur amusement’. Zo mag Kopspijkers van de staatssecretaris blijven, omdat het ‘opiniërend’ is. Ook Costa hoeft niet weg: drama, en dús cultuur. En Lingo? Twijfelgevalletje: Lingo is amusement, maar wel goed voor de woordenschat.
Lees verder >>Een absoluut heilloze discussie, vindt hoogleraar Communicatiewetenschap Piet Bakker (UvA), die onderzoek deed naar de indeling van programma’s. Het zijn onverstandige uitspraken van de staatssecretaris. De wil om gauw te scoren in het weekeinde was groot. Wat is nou puur amusement? Er zijn mensen die het NOS Journaal amusement vinden. Het is de vraag of je een programma terug kunt brengen tot één functie.
Voor een spelletje als 1 tegen 100 moet je kennis hebben, dus het heeft een educatieve functie. Je kunt natuurlijk zeggen: het is een domme kwis, dus die heeft geen culturele waarde. Maar dat zijn gevaarlijke kwalificaties. Als zo’n spelletje weg moet, zouden kwissen als Per Seconde Wijzer ook moeten verdwijnen.
Volgens Bakker kunnen vrijwel alle programma’s in ten minste drie categoriën worden ingedeeld. Hij vindt dat met het amusementsbesluit voorlopig alleen ‘een nieuw definitieprobleem’ wordt gecrëeerd. Op de achtergrond speelt natuurlijk de discussie of de omroep breed moet programmeren voor iedereen of alleen moet doen wat de commerciëlen niet doen. Maar die discussie wordt niet openlijk gevoerd.
Het aandeel amusement binnen de publieke omroep moet volgens de wet lager dan 25 procent zijn. Momenteel ligt het op 15 procent. Maar de hoeveelheid ‘puur amusement’ zal volgens onderzoeker Nicolette Nellen van Kijk- en Luisteronderzoek veel kleiner zijn. Op Nederland 1 misschien een paar procent, op Nederland 2 misschien 5 procent. Maar dat zijn wél de publiekstrekkers.
Eigenlijk is er altijd al gesteggeld over de definitie van amusement. Bakker: Vroeger zond de publieke omroep 70 procent amusement uit. In 2001 werd dat ineens 1 à 2 procent. En in 2002 was het weer 15 procent. Op een gegeven moment wordt de definitie zo verschoven dat het niets meer betekent.

TROS-programmaleider Gerard Baars denkt dat het wel meevalt. Ik denk dat weinig programma’s tussen wal en schip vallen. Lingo niet, want kinderen leren spellen met dat programma.
Te Land, ter Zee en in de Lucht misschien, peinst Baars. Wellicht valt dat programma een educatief tintje te geven met een gefilmd portret van de stad waar het zich afspeelt. Spel zonder Grenzen deed dat vroeger met de steden van de deelnemers, dus zo raar is dat niet, zegt Baars, die het wel jammer noemt dat Van der Laan tot het niveau afzakt van programma’s noemen.
BNN, dat o.a. Mystery Party en Sterrenslag bengt, is evenmin in paniek. Sterrenslag is geen speerpunt van BNN, zegt voorzitter Laurens Drillich. Van der Laan roept wel veel vragen op. Wat verstaat zij onder plat amusement? Als zij daar de helft van onze programma’s toe rekent, moet je constateren dat het niet gaat lukken om programma’s te maken voor jongeren, wat onze taak is in het omroepbestel.
De makers van Te land, ter Zee en in de Lucht zijn ook opvallend koel. Dat programma gaat zeker zijn 40-jarig jubileum halen, zegt producent Jasper Stokvis. Zo niet bij de publieke omroep, dan bij de commerciële.
Over de toekomst van de dagelijkse quiz That’s the Question, die Stokvis/Niehe Producties voor de EO maakt, maakt Jasper Stokvis zich evenmin veel zorgen. Er is behoefte aan een eerlijk en gedegen Hollands quizje. Met Man bijt Hond vormt That’s the Question in de vooravond een ijzersterk blok, waarnaar meer dan 1 miljoen mensen kijken. Ik kan me indenken dat Van der Laan onnozele Call-tv-spelletjes wil verbannen, maar bestaan die op de publieke netten? Ik ken ze niet.

STER-directeur Arian Buurman: Wanneer amusement helemaal verdwijnt, zal dat zeker leiden tot minder kijkers en daardoor ook minder STER-inkomsten. Maar op dit moment is nog niet duidelijk wat wel en wat geen amusement is, zodat ik onmogelijk een voorspelling kan doen over een eventuele inkomstenderving. (AD/Volkskrant/Telegraaf/NRC/Medialog)