Joop Daalmeijer, hoofdredacteur Radio Nederland Wereldomroep, blikt terug op de tijd dat hij verslag deed van Koninginnedag voor de NOS.
[ Op 30 april 1976 sta ik met een cameraploeg van Achter het Nieuws, het toenmalige actualiteitenprogramma van de VARA-TV, op de grensovergang tussen West-Berlijn en Berlin Hauptstadt der DDR. Checkpoint Charlie.
Lees verder >>We hebben een 16 mm filmcamera bij ons, een Nagra (een taperecorder voor het geluid bij de film) en een koffer vol onbelichte films. We gaan in de Deutsche Demokratische Republik een reportage maken van de 1 mei viering.
De Vopo’s (Volks Polizei) willen alle apparatuur zien. De achterbak moet open. Ook de koffers. Een dienstklopper rijdt een spiegel op wieltjes onder de auto. 'Denken Sie, wir schmuggeln Einen hinein?' probeer ik leuk te zijn. Dat kost dus vier uur extra inspectie. Terwijl we wachten worden twee mannen in regenjassen allervriendelijkst ontvangen door de DDR-autoriteiten. Het blijken Nederlanders. Mitarbeiter der Holländischen Regierungs Presse Abteilung. Der Er Vau Dee. Ze knikken minzaam naar ons arme landgenoten.
Op 1 mei worden we samen met cameraploegen uit Bonn, Londen, Parijs en New York in een door dranghekken afgezet gebied gedreven. 'Ihr Pressefach' ,zegt een medewerker van het Regierungs Presse- und Informationsamt. Alleen daar mogen we filmen. De teams van Fernsehen der DDR (de staatstelevisie) en hun Parteigenossen uit Moskou hebben uiteraard alle vrijheid. Wij kunnen met moeite de Oost-Duitse leiders met hun gleufhoeden en gehandschoende wuifhanden filmen vanuit ons persvak.

Tien jaar later, op 30 april 1986, moet ik terugdenken aan Oost-Berlijn. Ik ben dan in Deurne om voor de NOS Koninginnedag live te verslaan. Ik zit op de bovenverdieping van een banketbakkerij, met uitzicht op een marktplein en twee monitoren. Maar de collega’s van de schrijvende pers en de fotojournalisten worden door de RVD vastgezet in een persvak. Naast de Orwofilm heeft de DDR dus nog een exportartikel: das Pressefach.
Koninginnedag is er voor de mensen. Om hun vorstin te eren. Toe te juichen. Te zwaaien. Te zingen. Misschien is dat zo. Maar Koninginnedag is er ook voor de rijksregelaars. Voor de ordehandhavers. Voor een hele stoet vooral-veel-in-de-weg-lopers. Die met hun dikke konten, hun wijd uitwapperende jassen en hun oorknoppen het liefst tussen de bezoekende majesteit en de camera’s gaan staan. En ’s avonds thuis aan de familie en de hele buurt laten zien dat ze erbij waren. En, nog belangrijk ook!
De koningin is vriendelijk. Ze lacht, ze is geïnteresseerd, ze kijkt steeds weer naar korfballen alsof ze het nog nooit gezien heeft. Ze is vertederd bij bejaardenballet. En haar zoons en neven ontkomen nooit aan het kussen van een meisje dat voor Assepukkelpoester speelt, ze moeten meedoen aan steltlopen, aan klompendansen, aan bakschieten, aan wc-bril gooien, aan spijkerbroekhangen, aan krantmeppen, bedenk het maar.

Leuke dingen voor close ups. Voor inzoomen en vasthouden. Maar nee, dan is daar altijd wel een kont, een hardhorende veiligheidsman met een gehoorapparaat. 'Camera zes,' schreeuwt de regisseur. Maar bij die camera trapt een dorpsdiender juist op de kabel. 'Dan maar een totaal van negen,' roept de regiewagen. En daar is vanaf de toren het marktplein weer.
In Breukelen, in Kampen, in Goedereede, in Loppersum (ja zeker, in Loppersum bij Haren), in Buren, in Rotterdam, op Vlieland, in Emmeloord, in Eijsden en Sittard. Van 1986 tot en met 1995 heb ik commentaar gegeven bij Koninginnedag. Ik heb het met plezier gedaan. En met inzet. Net als die misschien wel 100 cameramensen, geluidsmensen, kabelsjouwers, schakeltechnici, regisseurs, redacteuren, runners en uplinkers. Samen hebben we heel Hollandse televisie gemaakt. Live en urenlang. Voor miljoenen kijkers.
En natuurlijk ook voor die paar dikke konten met hun regenjassen. Kunnen de televisierecensenten die nou niet eens aanpakken?

Joop Daalmeijer ] (NOS)