KRO-directeur Ton Verlind heeft zich geërgerd aan het RTL4-programma Wat stem Ik? van afgelopen vrijdag. Hij vindt dat het programma niet journalistiek onafhankelijk was doordat de sponsor (de overheid) zich ook met de inhoud bemoeide.
Lees verder >>
[ Met een buitengewoon ongemakkelijk gevoel heb ik eind vorige week gekeken naar de Referendum-uitzending van RTL 4 en 5, verzorgd door Eyeworks en gepresenteerd door Reinout Oerlemans. Het programma kent een bewogen geschiedenis. Gefinancierd door de overheid is het als 'verdacht' programma geweigerd door de publieke omroep. En achteraf gezien blijkt dat een terechte beslissing.
Directe overheidsfinanciering, gekoppeld aan inhoudelijke bemoeienis en journalistieke onafhankelijkheid staan lijnrecht tegenover elkaar en Reinout leverde daarvoor het bewijs.
Na Medy laat ook het kabinet zien dat het niet terugschrikt voor het sturen van de inhoud via geld. Waarschijnlijk onbedoeld heeft Reinout er de publieke omroep een dienst mee bewezen. Hij liet zien wat er gebeurt als we in de val trappen van de door de VVD bepleite rechtstreekse programmafinanciering. De geldverschaffer bepaalt dan de inhoud van het programma. En dat is wat vrijdag bij RTL4 en 5 gebeurde. De referendum-uitzending was geen onafhankelijk inhoudelijk programma, maar in het beste geval overheidsvoorlichting en eigenlijk gewoon propaganda.

Deze test was voorspelbaar en daarmee van inferieure kwaliteit. Wie is er tegen internationale terroristenbestrijding, onderlinge hulp bij rampen en verbetering van het dierenwelzijn?
Natuurlijk krijg je daar de handen voor op elkaar. Maar in welke mate de nieuwe grondwet op deze terreinen werkelijk stappen in de goede richting oplevert en waar en hoe Nederland nationale tol betaalt voor internationale vooruitgang kwam in het programma niet of moeizaam aan de orde. Ook in de discussie achteraf geen woord over het feit, dat Nederland bij de onderhandelingen over de grondwet hoog heeft ingezet, maar op tal van terreinen bakzeil heeft moeten halen.
De Europa-deskundige die door Reinout in de studio werd geïnterviewd en moest zorgen voor een neutraal ogende toelichting op de ingewikkelde feiten, behoorde tot een partij die vóór de grondwet is. Het was niet de presentator die daarop attendeerde, maar een van de aanwezige gasten. Euro-optimisto’s in de uitzending waren verre in de meerderheid. En de aanwezige Euro sceptici beklaagden zich openlijk over het feit, dat ze als potentiele tegenstemmers met een hoge score “pro-onderhandelingsresultaat” uit de test kwamen. Wie de test op internet probeerde kon overigens ook zelf tot die conclusie komen en tevens zien dat de internet-test door de overheid (mede?) was gefinancierd.

Beste overheid en Reinout doe ons dit nooit meer aan. Het nationale welzijn is te belangrijk om het op deze manier in een gemanipuleerde discussie te verkwanselen. Zo herwin je het vertrouwen van de politieke sceptici niet, zo vergroot je alleen de kloof die op dit moment tot zoveel onbegrip leidt tussen de Haagse elite en het “gewone” volk. Het stoort sowieso, dat iedereen die argwanend staat tegenover de snelheid waarmee Europa naar een onbestemd doel dendert, wordt afgeschilderd als een dombo die niet begrijpt waarom het hier gaat.
En het Franse “nee” maakt Jan-Peter Balkenende niet bescheiden of mild, maar overtuigder: nu is het belangrijker dan ooit, dat Nederland “ja”stemt.
Het RTL4 programma van vrijdag was een goed pleidooi voor het behoud van een sterke, onafhankelijke publieke omroep. Eyeworks liet het voorland zien van een samenleving, waarin de commerciële omroep dominant is, vrije producenten moeten kiezen tussen omzet of kwaliteit en de publieke omroep uiteindelijk de kans loopt gemarginaliseerd te worden. Het risico is dan groot dat geld de opiniering zal gaan domineren en de waarheid op het commerciele slagveld sneuvelt.

Het is opmerkelijk stil in de omgeving van de serieuze journalisten van RTL4 en 5. Ze kwamen er kennelijk niet aan te pas, misschien wilden ze hun reputatie niet aan dit initiatief verbinden, maar ik neem aan dat ze er wel iets van vinden? Zou ik best eens wat over willen horen of is ook hun journalistieke onafhankelijkheid geringer dan ik tot nu gehoopt en gedacht had? Is het in deze contreien rustig in de hoop dat het overgaat of is er de stille verwachting dat er in de toekomst nog meer overheidsgeld op deze manier naar de commerciële zenders waait? ]