EO-directeur Ad de Boer gaat door met zijn boosheid over het plan van de Raad van Bestuur van de Publieke Omroep om het thuisnetmodel per september 2006 te vervangen door het programmeringsmodel. De Boer citeert uit een brief van een jaar geleden waarin de raad de huidige nieuwe werkwijze (geld op schema) nog verdedigt.
De Boer: Het programmeringsmodel met veel bespelers per net roept een bureaucratie op die niet het beste, maar het slechtste in omroepen boven brengt.
Lees verder >>
[ De Nieuwe Werkwijze waarvoor de Raad van Bestuur nauwelijks een jaar terug heeft gekozen, was erop gericht de missie van de publieke omroep en die van de individuele omroepen, inclusief die van de EO, niet als elkaar tegenwerkende krachten te zien, maar ze per net aan elkaar te knopen en te zorgen dat ze in elkaar verlengde liggen en zo elkaar versterken.
Daarom kwamen er netcharters per net, daarom hebben we thuisnetten met een klein aantal omroepen die bij elkaar en bij het profiel van het net passen en de beoogde kijkersgroepen een passend thuis kunnen bieden. Daarom heeft de Raad van Bestuur – ondanks weerstand bij sommige omroepen – de Nieuwe Werkwijze doorgezet. Ik heb daar een handje bij mogen helpen en een jaar geleden met anderen geprobeerd een breed draagvlak daarvoor te creëren.

"De zender is van iedereen en dus van niemand". Dat werd een paar jaar terug tijdens de grote McKinsey-operatie als een van de grootste knelpunten bestempeld in het niet realiseren van onze doelstellingen als publieke omroep. Dat niemand zich eigenaar weet van een net of zender leidt tot vrijblijvendheid bij ontwikkelen en maken van programma’s en het uitgeven van budget.
En de overtuiging leefde breed dat we daarvan af moesten en daarvoor werd de Nieuwe Werkwijze ontwikkeld. Daarin is gekozen voor een cruciale rol van de netredacties op de diverse netten: daar moet de discussie gaan plaatsvinden over hoe binnen het gegeven netbudget het net zijn doelen zo goed mogelijk kan realiseren.
Daar moet de vraag beantwoord worden, waarom programma’s zoveel of zo weinig moeten kosten. Daar moeten omroepen hun 75% budget en de Raad van Bestuur zijn 25% budget op het schema leggen om niet vanuit een ieder-voor-zich houding, maar in een gezamenlijk proces te gaan voor het waarmaken van wat is afgesproken.

Om de brief van de Raad van Bestuur van precies een jaar geleden aan de Raad van Toezicht te citeren: "De Nieuwe Werkwijze legt het zwaartepunt van het programmeringsproces op de netten. Dat lost de spanning tussen (de missies van) het geheel en (die van) de delen niet op, maar maakt deze wel vruchtbaar op de plek waar het moet gebeuren: daar waar inhoud, geld en programmering bij elkaar komen.
De Nieuwe Werkwijze gaat de vrijblijvendheid van de oude werkwijze niet te lijf met centralisatie, maar met resultaatgerichte gezamenlijkheid, die zich zowel in het bestuurlijke als in het operationele proces primair op netniveau manifesteert".

En zo kan ik nog een tijd doorgaan met citeren: "Een meer netsgewijze aanpak van de programmering en de geld-op-schema-systematiek brengen een cultuuromslag, wijzigingen in productieprocessen en bedrijfsstructuren met zich mee, die niet in een vloek en een zucht gerealiseerd zullen zijn.
Ook daarvoor geldt dat de sturing en begeleiding van deze processen vooral op netniveau moet plaatsvinden. Dat moet de plek worden waar het de komende jaren binnen de globale gezamenlijkheidskaders moet gebeuren!
Wij zijn van oordeel dat de gang van zaken binnen de netredactie zo moet worden ingericht dat daar een sfeer van vertrouwen, collegialiteit en leerbereidheid groeit en een permanent en vanzelfsprekend proces van het delen van programmatische en financiële informatie, ervaringen en ontwikkelingen op gang komt.
Ook bij geld-op-schema geldt dat het zwaartepunt van het proces op het net ligt, in de netredacties. Daar zullen de programmatische en financiële discussies en afwegingen, gericht op het realiseren van de overeengekomen doelen, gevoerd moeten worden, zo dat de programmatische ambities van de netten zo goed mogelijk worden gerealiseerd".

Kort en goed: cruciaal in de Nieuwe Werkwijze is het proces op de netten. Alleen via die draaischijf kunnen de doelen en eisen van de publieke omroep als geheel en de (onontbeerlijke) inbreng en programmatische kracht van de omroepen op elkaar worden afgestemd.
Bij het maken van de Nieuwe Werkwijze in de loop van 2004 hebben we ons gerealiseerd dat het systeem van thuisnetbespeling met een klein aantal bespelers per tv-net die veel met dat net en met elkaar hebben, ons goed heeft voorgesorteerd op deze nieuwe aanpak. Alleen bij Z@pppelin en bij diverse radiozenders was dat lastig, omdat het grote aantal bespelers en het ontbreken van een 'thuisnetsituatie' daar een hinderpaal bleek te zijn voor het nemen van verantwoordelijkheid voor en het aangaan van commitment aan de zenders.

En wat gebeurt er nu? Terwijl de Nieuwe Werkwijze nog maar net is ingevoerd en daar waar er echt goed mee gewerkt wordt, succes blijkt op te leveren, neemt men er nu alweer afscheid van. Want ik geloof dat het opgeven van de thuisnetbespeling door de Raad van Bestuur de doodssteek betekent voor de Nieuwe Werkwijze.
Het programmeringsmodel met veel bespelers per net roept een bureaucratie op die niet het beste, maar het slechtste in omroepen boven brengt. Het leidt tot het ontwikkelen van escapegedrag en van een mijdingscultuur waar we nu juist van af wilden, tot terugtrekking van omroepen op hun eigen programmastrategie, waarbij elke prikkel om al in een ontwikkelingsstadium de programmatische inbreng van omroepen (die zo cruciaal is voor het neerzetten van herkenbare netten en van goede netprestaties) op elkaar af te stemmen, wordt gedood.

Juist het feit dat de Nieuwe Werkwijze in het afgelopen jaar nog niet op alle netten goed is doorgevoerd, draagt bij aan de huidige problemen, en juist straffere doorvoering zou kunnen helpen om de problemen van dit moment (te weinig geld, doelgroepen niet overal goed bereikt, programma’s nog teveel als hobby-van-de-programmamaker in plaats van gericht op de kijker naar het net), in elk geval te verkleinen! Ik vind het triest dat die keus door de Raad van Bestuur niet is gemaakt en dat het zelfs tot een echt gesprek daarover met de omroepen niet is gekomen. ]